Πανιώνιος

Το προφίλ ενός αριστερού πολίτη (1)

Ο αντικομφορμισμός
(ή πώς ο αριστερός δεν χωρά στο κοστούμι του)

Οι σκέψεις για το προφίλ του αριστερού πολίτη αποσκοπούν στον ορισμό του τι είναι αριστερά σήμερα. Ακολουθώντας την αντίστροφη από την τρέχουσα λογική, που μας καλεί να προσαρμόσουμε την ζωή και τη στάση μας σε ιδεολογίες, προσπαθούμε να ορίσουμε την αριστερά σαν "αυτό που κάνουν οι αριστεροί" ή αυτό που "είναι οι αριστεροί".
Μικρά και μεγάλα πράγματα που συναπαρτίζουν τον "αριστερό" χαρακτήρα ενός πολίτη δεν μπορούν παρά να είναι και θεμελιώδη χαρακτηριστικά της πολιτικής στάσης των κομμάτων που χαρακτηρίζονται έτσι.
Ο αντικομφορμισμός, για παράδειγμα: Ο αριστερός δεν μπορεί να είναι ο κοστουμαρισμένος κομφορμιστής που στηρίζει στην αξιοπρεπή εμφάνιση και τους κομψούς του τρόπους την σοβαρότητα και την αξιοπιστία του. Ο αριστερός δεν χωρά στο κοστούμι του. Κανένα ερώτημα δεν διαθέτει γι αυτόν μια αυτονόητη απάντηση και κανένας κοινός τόπος δεν θα του απαγορεύσει την δημιουργική σκέψη, που μπορεί να μεταφρασθεί ακόμα και σε ανατρεπτική στάση. Η επανάληψη στερεοτύπων δεν είναι η καλύτερή του, και αισθάνεται ντροπή να χρησιμοποιεί τετριμμένα επιχειρήματα, όσο κι αν αυτά ακούγονται λογικά και ταιριαστά. Η ανάγκη του να εκπλήσσει είναι απότοκη της ανάγκης που αισθάνεται να επινοεί ανά πάσα στιγμή τον εαυτό του. Αισθάνεται αποτροπιασμό όταν καταλαβαίνει ότι ο ίδιος, όσο και οι άνθρωποι που είναι γύρω του αντιμετωπίζονται από επαγγελματίες της πολιτικής σαν αριθμοί σε δημοσκοπήσεις και μαθηματικά μοντέλα, όσο κι αν αυτά είναι ενίοτε κολακευτικά για το κόμμα του. Δεν ανέχεται τον κατακερματισμό της ζωής του και δεν καταλαβαίνει γιατί ο έρωτας, η μόρφωση, η διασκέδαση ή το ραχάτι του δεν μπορούν να είναι θέματα της πολιτικής ατζέντας ισότιμα με την οικονομική του κατάσταση, την εκπαίδευση, την εργασία ή την εξωτερική πολιτική της χώρας του.
Ο αριστερός δεν χωρά στο κοστούμι του και η αριστερά οφείλει να μη χωρά στο δικό της...

Αποχή

Απέχει, λοιπόν, η κυβερνητική πλειοψηφία από την συζήτηση και την ψηφοφορία για την σύσταση προανακριτικής επιτροπής. Εκτός από σχιζοφρενώς νεωτερικό, το γεγονός είναι κωμικό και οι εξηγήσεις του Παυλόπουλου επιεικώς γελοίες. Η Ελλάδα που μας αξίζει;

Προανακριτική

Στην αυριανή ψηφοφορία περί δημιουργίας προανακριτικής επιτροπής της Βουλής για το σκάνδαλο του Βατοπεδίου διαγινώσκονται διαφορετικές προσεγγίσεις των κομμάτων σε σχέση με την ανάλυση, τις προσδοκίες και τις προθέσεις:
Το ΠΑΣΟΚ μάλλον συνειδητά καίει το χαρτί της προανακριτικής εμφανίζοντάς το πρόωρα πριν παγιωθεί η αντίληψη περί της αναγκαιότητάς της και, μη θέλοντας να εμπλακεί στην περιπέτεια της διακυβέρνησης της χώρας άμεσα -κι αυτό σημαίνει σε συνθήκες οικονομικής κρίσης με ορίζοντα τουλάχιστον ενός έτους- προσδοκά απλώς την περαιτέρω φθορά της κυβέρνησης που θα το διευκολύνει να επιστρέψει στην άσκηση της εξουσίας σε προσφορότερο χρόνο. Κανείς δεν τιμωρείται.
Η ΝΔ θέλει κι αυτή να τελειώνει μ' αυτή την ιστορία και να βγει κατά το δυνατόν αλώβητη (πέρα από το καμμένο χαρτί Ρουσόπουλου) από την διαδικασία. Θεωρεί πως, εάν η καμματική πειθαρχία λειτουργήσει άψογα, η πρόταση δεν θα ψηφιστεί και τα πρόσωπα κατά των οποίων στρέφεται θα βρεθούν ξαφνικά στο απυρόβλητο. Μ' αυτό τον τρόπο θα κερδίσει χρόνο ελπίζοντας σε κάποιο θαύμα και παραμένοντας προσκολημμένη σε μια εξουσία που δεν ξέρει τι να κάνει. Το ενδεχόμενο της αποχής συζητιέται μόνον αν η ανάλυση δεν εγγυάται την προηρημένη πειθαρχία.
Το ΚΚΕ δεν μπορεί να ξέρει κανείς τι σκέφτεται, μια και ακολουθεί έναν δρόμο θεσμικής αμφισβήτησης που το καθιστά ξένο σώμα στο αλισβερίσι της δημοκρατικής συναλλαγής. Αντιλαμβάνομαι την θέση, απλώς δεν μπορώ να καταλάβω τι κάνει στην Βουλή...
Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι η μόνη πολιτική δύναμη που εκτός από το ότι δεν έχει παρά να ωφεληθεί από την τιμωρία όσων ενέχονται στα σκάνδαλα, φαίνεται να την επιθυμεί ειλικρινά. Είναι, άλλωστε, το μόνο κόμμα το οποίο ζήτησε το αυτονόητο: την μικρή καθυστέρηση της διαδικασίας, ώστε οι βουλευτές να έχουν τον χρόνο να διαβάσουν τον φάκελο της υπόθεσης!*

Το τι θα γίνει, θα το δούμε σύντομα.

*Σημείωση: Αυτό το ιστολόγιο δεν ασχολείται με τις θέσεις της άκρας δεξιάς.

Εκλογές τώρα

Έχετε ποτέ στη ζωή σας αισθανθεί πως τα έχετε κάνει σκατά και χρειάζεσθε επειγόντως μια νέα αρχή; Ε, κάπως έτσι αισθάνομαι κι εγώ με το πολιτικό τοπίο σήμερα. Εκλογές σήμερα θα σήμαιναν ανάμεσα στα άλλα: Λυτρωτική απεμπλοκή απ' όλες τις λάθος αποφάσεις. Επίκληση της ελπίδας που φέρνει το καινούργιο. Δημιουργική εμπλοκή στο χάος της δημιουργίας μιας νέας πραγματικότητας. Αρκεί, βέβαια, να μην ανταλλάξουμε τις παλιές για νέες λάθος αποφάσεις, να μη κλείσουμε τα μάτια και παραπλανηθούμε (για μια ακόμη φορά) από νέους τρόπους παλιών γαϊδάρων και να μη σπαταλήσουμε για άλλη μια φορά την ευκαιρία.
Μ' αυτούς τους όρους
εκλογές τώρα...

ΑΠΕΡΓΙΑ

Αριστερά και κρίση (3)

Στην πρόσφατη συνέντευξή του (Ελευθεροτυπία 19-10) ο Νόαμ Τσόμσκυ επισημαίνει τρία βασικά σημεία, υπεύθυνα για την σημερινή κρίση:
1. Τον βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό των επενδυτικών τραπεζών που, βασιζόμενος στην ανάγκη ισχυροποίησης της θέσης τους στα χρηματιστήρια και την ανάγκη κερδοφορίας -τόσο για τις ίδιες, όσο και για τα διευθυντικά τους στελέχη-, υποκύπτει στον πειρασμό των μεγάλων ρίσκων τείνοντας μακροπρόθεσμα να θέτει την οικονομία σε κίνδυνο (ή, καλύτερα, βεβαιότητα) διολίσθησης σε μεγάλες κρίσεις.
2. Την φανατισμένη προσήλωση στο ιδεολόγημα της ελεύθερης, αυτορρυθμιζόμενης αγοράς και την άρνηση -από την πλευρά διευθυντικών στελεχών- να δεχτούν τους προφανείς κινδύνους -και μάλιστα γι αυτούς που δεν συμμετέχουν στις συναλλαγές της- που αυτή συνεπάγεται. Έτσι, "Οι αγορές, στο βαθμό που λειτουργούν, προωθούν συγκεκριμένες συμπεριφορές και στάσεις, ενώ τιμωρούν άλλες. Ανταμείβουν τον εγωισμό, την απληστία, την έλλειψη ενδιαφέροντος για τους άλλους, την επιφανειακή ιδιοφυΐα, την τάση για εξαπάτηση. Και τιμωρούν το ενδιαφέρον για τους άλλους, το πνεύμα συνεργασίας, τη σοβαρή σκέψη, την ειλικρίνεια και άλλα χαρακτηριστικά των αξιοπρεπών ανθρώπων."
3. Την απροθυμία των κρατών να επέμβουν ρυθμίζοντας τις αγορές, πριν αυτές περιέλθουν σε κίνδυνο ολοκληρωτικής κατάρρευσης.

Σ' αυτά θα πρέπει να συνυπολογίσουμε την όλο μεγαλύτερη εισδοχή της επενδυτικής δραστηριότητας στην σφαίρα του εικονικού (να μην ξεχνάμε πως ακόμη και οι κυβερνήσεις του δυτικού κόσμου απαντούν -τουλάχιστον εν μέρει- στην κρίση με παροχές εικονικών κεφαλαίων υπό την μορφή εγγυήσεων) καθώς και την αποπροσάρτηση από απτά οικονομικά μεγέθη (ιστορία που άνοιξαν το 1973 οι Η.Π.Α. αποδεσμεύοντας το δολλάριο από τα αποθέματα χρυσού). Αυτές οι κινήσεις δημιούργησαν το μοντέλο της διαρκούς ανάπτυξης, σύμφωνα με το οποίο η σημερινή οικονομική κατάσταση δεν είναι συνάρτηση της τρέχουσας οικονομικής δραστηριότητας, αλλά προεξόφληση -βλ. στοίχημα επί- της μελλούσης κερδοφορίας.
Αυτός ο κυκεώνας κυκλοφορίας εικονικού χρήματος είναι που νοσεί σήμερα και, με βάση τα παραπάνω, καταλαβαίνουμε γιατί. Η κατανόηση του προβλήματος δεν απαντά όμως το ερώτημα της στάσης των αριστερών κομμάτων και κυρίως των αριστερών πολιτών απέναντι στην κρίση.
Οπότε:
- Αφού η ρυθμιστική παρέμβαση του κράτους έχει κριθεί αναγκαία, πρέπει να γίνει με όρους που θα εξυπηρετούν το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου και όχι των υπαιτίων της κρίσης. Το "bail us out" των αμερικανών χρηματιστών δεν πρέπει σε καμμία περίπτωση να εισακουσθεί. Η ροή κρατικών (δηλαδή κοινωνικών) κεφαλαίων δεν πρέπει να αρχίσει, αν πρώτα οι τράπεζες δεν απογυμνωθούν από τα υπέρογκα κέρδη τα οποία συσσώρευσαν καθ' όλον εκείνο τον χρόνο κατά την διάρκειατου οποίου απεργάζονταν συγχρόνως (με πράξεις ή παραλείψεις) την σημερινή κρίση, και αν δεν συμφωνηθεί ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας του συστήματος. Και τότε ακόμη, το δημόσιο (η πολιτικά εκπεφρασμένη κοινωνία) δεν θα συνδράμει στην σωτηρία καμμιάς τράπεζας που δεν θα του εξασφαλίσει -είτε με την παραχώρηση προνομιακών μετοχών, είτε με άλλον συμφωνημένο τρόπο- την συμμετοχή στα κέρδη που θα επιτρέψει την -με τόκους- απόσβεση του κοινωνικού οικονομικού κεφαλαίου που θα δαπανηθεί γι αυτήν.
- Εμείς, οι πολίτες πρέπει να αποστασιοποιηθούμε από αυτή την κρίση. Τα νοσηρά φαινόμενα στα οποία κάποιοι από μας συμμετείχαν κατά το παρελθόν (κερδοσκοπία στο χρηματιστήριο, επίδειξη νεοπλουτισμού κ.α) πρέπει επειγόντως να εκλείψουν. Η στάση μας οφείλει να εμπνέει πρός την κατεύθυνση δημιουργίας μιας κοινωνίας αξιοπρεπούς μάλλον, παρά απατηλά ευημερούσας και να είναι ανυποχώρητα αρνητική στην υποθήκευση του μέλλοντός μας από τρίτους (στων οποίων τις συναλλαγές δεν συμμετέχουμε).

Θα επανέλθουμε...